ДО ПИТАННЯ НАУКОВОЇ АТРИБУЦІЇЇ РОЗПИСНИХ ПАННО КАХЕЛЬНО-МАЙОЛІКОВОГО ЗАВОДУ БРОНІСЛАВА ЛІСОВСЬКОГО В КОНТЕКСТІ «РОЗРОБКИ МЕТОДИКИ ПРОВЕДЕННЯ СУДОВОЇ МИСТЕЦТВОЗНАВЧОЇ ЕКСПЕРТИЗИ АНТИКВАРНИХ ТЕРАКОТОВИХ, КАХЕЛЬНИХ, ФАЯНСОВИХ, МАЙОЛІКОВИХ ПЕЧЕЙ ТА КАМІНІВ ЩО
DOI:
https://doi.org/10.32782/2522-9656/2026-19-14Ключові слова:
антикварні кахлі, мистецтвознавча експертиза, висновок судового експерта-мистецтвознавця, кахельно-майоліковий завод Броніслава Лісовського, культурна цінність, атрибуція, історичне виробництво печей та камінів, художники-керамісти, збереження культурної спадщини, монументального та декоративно-прикладне мистецтвоАнотація
Статтю присвячено мистецтвознавчому аналізу та критиці державного висновку країни-агресора, наданого для підтвердження автентичності кахельного розписного панно (медальону), який було виготовлено на кахельно-майоліковому заводі Б.Я. Лісовського у м. Вітебськ. Продукція даного підприємства, зразки якої нині, згідно чинного українського законодавства є такими, які за своїми якостями та характеристиками відносно віку, рідкісності, високого художнього рівня належать до таких, що відносяться до культурних цінностей. У низці інших виробників продукція згаданого підприємства вивчаються в рамках НДР, що виконується співробітниками Одеського науково-дослідного інституту судових експертиз «Розробка методики проведення мистецтвознавчої експертизи антикварних теракотових, кахельних, фаянсових, майолікових печей та камінів щодо приналежності їх до культурних цінностей, які мають історичне, художнє, етнографічне та наукове значення». На прикладі розглянутих розписних кахельних панно, у цілому матеріали статті не тільки ознайомлюють із деякими прикладами високо художніх творів майстрів-керамістів кінця XIX початку XX ст., які трапляються на теренах сучасних країн Балтії, Польщі, Білорусі, Росії, Грузії, Азербайджану, а також й України, є прикладом того, як легко можна експертові заплутатися і надати хибний висновок відносно точної атрибуції того чи іншого твору. Ретельне вивчення наданих на дослідження творів є запорукою надання однозначного висновку, який за сучасними вимогами повинен носити риси всеохоплюючого наукового дослідження, яке може дати неочікувані результати, які можуть бути корисними для розвитку сучасної мистецтвознавчої думки.
Посилання
Address Book of the Factory, Industrial and Craft Industries of All Russia. (1907). Ed. by A. V. Pogozhev. 2nd ed., revised and significantly expanded (1907/8). Moscow; St. Petersburg: Publisher S.S. Kalmanson.
Antiques, Vintage, Porcelain, Crystal, Glass. Antique Land. Retrieved from: https:// antiqueland.ru/articles/884/ (accessed 16.03.2026).
Richly Decorated: What Tiles Are Sold and for What Price on the Second-Hand Market. Retrieved from: https://businesspskov.ru/pinfo/195549.html (access date: 14.03.2026).
Vitebsk Provincial Gazette. (1900). Ed. N.N. Stalevsky. Vitebsk, 28 March 1900. No. 70.
All Russia. (1900). The Russian Book of Industry, Trade, Agriculture and Administration. Trade and Industrial Address Calendar of the Russian Empire. Vol. 1. St. Petersburg: A. S. Suvorin Publishing.
Tile “Gatchina Pond.” Artist Yu. Yu. Klever. Vitebsk, Ya. Lisowski Factory. Retrieved from: https://meshok.net/item/320573494_Изразец_Гатчинский_пруд_Худ_Ю_Ю_Клевер_Витебск_завод_Я_Лисовского (access date: 11.03.2026).
Illustrated Price List of the Factory Warehouse of Building Materials and the Technical Office of N.L. Raigorodsky (1911). Rostov-on-Don, Bolshaya Sadovaya St., No. 69. Rostov-on-Don.
Illustrated Trade and Industrial Address and Reference Album of the City of Saratov for. (1907). Year of publication 1. Saratov: Publishing House “Energiya” of E. K. Druzhinin and Son.
Ceramic Tiles of the 19th Century. Retrieved from: https://festima.ru/docs/382407419/allrussia/keramicheskie-izraztsy-xixvek (access date: 01.03.2026).
Orlov, P. A. (1887). Index of Factories and Plants of European Russia and the Kingdom of Poland: Materials for Factory and Industrial Statistics. Compiled according to official information from the Department of Trade and Manufactures. 2nd ed., revised and significantly expanded. St.
Petersburg: Printing House of R. Golike.
List of Factories and Plants of Russia. (1910). According to official data of factory, tax and mining supervision. Compiled by the editorial office of the Trade and Industrial Newspaper and Finance Bulletin; Ministry of Finance and Ministry of Trade and Industry. 2nd ed. Moscow: Trading
House L. & E. Metzl & Co.
Factories and Plants of All Russia. (1913). Information on 31,523 Factories and Plants. Kyiv: Publishing House of the Partnership of L. M. Fish.
Factory and Industrial Enterprises of the Russian Empire. (1909). Under the supervision of the editorial board composed of members of the Council of Congresses of Representatives of Industry and Trade. 1st ed. Compiled by Eng. L. K. Ezioransky. St. Petersburg: Publishing House of
the Trading House A. Srok & Co.
Khamula, D.V. (2026). Preliminary Report on a tile panel from the Bronislaw Lisowski Factory as a Newly Identified monument of decorative and Applied Art discovered in the Territory of Ukraine (2026). In: Current Issues of Expert Support of Justice in Administrative Jurisdiction
Cases: Current State and Development Prospects (Kharkiv–Kyiv, 25 Feb. 2026). Kharkov: Hon. Prof. M.S. Bokarius National Scientific Center “Institute of Forensic Expertise”.
Boerderij met zwanen 1903 1189 Meissner & Buch, Leipzig Künstler-Postkarten. Retrieved from: https://www.lastdodo.nl/nl/items/9393201-boerderij-met-zwanen (access date: 28.02.2026).
Bruggetje met zwanen 1903 1189 Meissner & Buch, Leipzig Künstler-Postkarten. Retrieved from: https://www.lastdodo.nl/nl/items/9393199-bruggetje-met-zwanen (access date: 20.02.2026).
Frederick William Hayes ARCA, British 1843-1918- River Terrace, Watergate. Retrieved from: https://www.roseberys.co.uk/a0460-lot-490767 (access date: 20.02.2026).
F. W. Hayes. Kenny`s Postcard Shop. URL: https://www.postcard-shop.de/en/f-w-hayes?a=2135873 (access date: 18.02.2026).
Set of 2 fw Hayes Artworks in wooden frames Retrieved from: https://www.aaac.com.au/auction-lot/set-of-2-fw-hayes-artworks-in-wooden-frames_2A34999848 (access date: 15.02.2026).
##submission.downloads##
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution 4.0 International License.


